Aangepast zoeken

dinsdag 20 oktober 2009

Rekenspellen bij Sommen Versnellen

In deze map heeft Harrie Meinen, de auteur van Sommen Versnellen, 22 rekenspellen bijeengebracht die kunnen gebruikt worden bij het automatiseren van de sommen tot en met 10 en tot en met 20. Deze rekenspellen kunnen naast elke andere bestaande rekenmethode gebruikt worden.

Maak niet de fout om de korte inleidende tekst Automatiseren - waar moet ik rekening mee houden niet te lezen. In deze tekst benadrukt de auteur het belang van het getalbegrip als een noodzakelijke voorwaarde om te leren rekenen. Daarbij staat hij stil bij het nut van de voorschotbenadering in de kleuterklassen voor die kinderen met weinig getalbegrip. Ook het belang van de verlengde en gerichte instructietijd voor rekenzwakke kinderen krijgt extra aandacht. Hierbij haalt hij onder andere Tom Braams aan die stelt dat de hoeveelheid gerichte instructietijd voor rekenzwakke kinderen meer bepalend is voor hun rekensucces dan de hoeveelheid oefen- en verwerkingstijd. Hij breekt ook een lans voor het aanleren van strategieën en het laten verbaliseren van de rekenhandelingen. Kortom: automatiseren is oneindig veel meer dan oefenen alleen.

De 22 rekenspellen nemen het grootste gedeelte van de map in. Bij elk spel staat duidelijk aangegeven voor hoeveel spelers het bedoeld is, wat er nodig is en hoe je het moet spelen. Het grootste deel van het materiaal zit afgedrukt in de map. De leerkracht moet het speelklaar maken. Dit blijft meestal beperkt tot het lamineren en uitknippen van het materiaal. Bij de spellen waar men iets moet knutselen, is er een duidelijke en geïllustreerde werkbeschrijving ingesloten.

Een leuke en nuttige aanvulling bij elke rekenmethode en een inspiratiebron om nog meer rekenspellen uit te werken.

Auteur: Harrie Meinen
Titel: Rekenspellen bij Sommen Versnellen
Uitgeverij: Eduforce
Plaats: Drachten
Jaar: 2009
Uitvoering: map
Prijs: € 79,95

© Lieven Coppens, http://boeketje-onderwijs.skynetblogs.be/

maandag 6 juli 2009

Sommen Versnellen

Zo af en toe kun je mensen uit het basisonderwijs horen discussiëren over het antwoord op de vraag of je nu de splitsingen van de getallen tot 10 of tot 20 moet automatiseren. De auteur van dit boek op Cd-rom, Harrie Meinen, geeft mijns inziens op deze vraag een antwoord waar hij in zijn inleiding op Sommen Versnellen hierover het volgende zegt:

Automatiseren van de sommen tot en met twintig is voor het rekenonderwijs heel belangrijk. Dit moge blijken uit rekenonderzoeken die diverse remedial teachers en andere onderzoekers uitvoeren wanneer een leerling 'vastloopt' in het rekenonderwijs: vaak is de diepere oorzaak van het rekenprobleem het niet automatisch beheersen van de sommen tot en met 20 en de tafels. Diverse publicaties bevestigen het hierboven gestelde.

Het is dus heel belangrijk dat leerlingen binnen het onderwijs goed leren automatiseren. Door alleen de methode te volgen, wordt bij veel kinderen het automatiseren van de genoemde rekenhandelingen niet gehaald. Naast de methode zal met vaste regelmaat geoefend moeten worden met sommen tot en met 20. ... Dit automatiseren kan onder andere bereikt worden door met een vaste regelmaat kinderen te laten werken met bladen waarop veel van de genoemde sommen staan afgedrukt.

Met alleen het maken van sommetjes ben je er niet. Wellicht doe je ook een te groot beroep op het geheugen van een leerling - kijk je alleen al naar de sommen tot en met 20, dan verwacht je van de kinderen dat ze bijna 180 sommen uit het hoofd kennen. Naast het trainen van de getallen is het ook belangrijk kinderen strategieën aan te leren (bijv. Hoe kun je snel 6 + 7 uitrekenen). De moderne rekenmethodes maken veel gebruik van het aanleren van diverse strategieën, maar het lijkt me mijns inziens nuttig dit expliciet de leerlingen aan te leren.
Daarom is mijn voorstel om naast het trainen van het automatiseren (Sommen Versnellen) de kinderen expliciet strategieën voor deze rekenhandelingen aan te leren.


In Sommen Versnellen beschrijft de auteur een mogelijke werkwijze om dit te realiseren. Meteen wordt dan ook duidelijk dat Sommen Versnellen enkel een onderdeel is van deze werkwijze en geen methode op zich!

Sommen Versnellen bestaat uit 7 boekjes. Boekjes 1 tot en met 4 vormen de basis, boekjes 5, 6 en 7 bieden extra oefenkansen. Per boekje voorziet de auteur een zestal weken oefentijd, waarbij de leerlingen dagelijks (maar minstens 3 keer per week) gedurende vijf minuten aan een werkblaadje werken. Zo kan men ook de vooruitgang in tempo in kaart brengen. Elk werkblaadje staat in het teken van een bepaald somtype of een bepaalde strategie. Deze staat bovenaan het blad duidelijk aangegeven. Na deze vijf minuten maken de leerlingen de rekenopgaven uit de rekenmethode. Zijn ze daarmee klaar, dan kunnen ze in een andere kleur verder werken aan hun werkblaadje uit Sommen Versnellen.

Bij het pakket horen ook zes toetsen. De 2- en de 4-minutentoetsen gaan na in welke mate de optel- en af-treksommen tot 10 en tot 20 geautomatiseerd zijn, de 4 andere toetsen bekijken steeds een bepaald onderdeel:
  • Toets 1: optellen tot 10
  • Toets 2: aftrekken vanaf 10
  • Toets 3: optellen over het tiental
  • Toets 4: aftrekken over het tiental
Met deze 4 toetsen kan men analyseren waar het eventueel nog fout loopt. De oefeningen zijn immers onderverdeeld in categorieën. Op basis daarvan kan men gericht remediëren. Het remediëringsgedeelte van Sommen Versnellen bevat de nodige uitleg en materialen (sommenkaartjes, strategiekaarten) die nodig zijn om de leerlingen vooruit te helpen.

Sommen Versnellen is een nuchtere, doordachte en doelgerichte aanpak om de sommen tot en met 20 te automatiseren. Het geheel kan naast elke rekenmethode gebruikt worden. De auteur koos voor een sobere opmaak van de oefenblaadjes en rekenmaterialen. Op deze manier blijft de rekenhandeling centraal staan en kunnen leerlingen zich niet verliezen in onbelangrijke randkenmerken. De geleidelijke opbouw staat er garant voor dat de leerlingen geen essentiële stappen overslaan.

Nogmaals een bewijs dat soberheid en effectiviteit wel samengaan.

Auteur: Harrie Meinen
Titel: Sommen Versnellen
Uitgeverij: Eduforce
Plaats: Drachten
Jaar: 2008 (herziene versie)
Uitvoering: cd-rom
Prijs: € 50,00

© Lieven Coppens, http://boeketje-onderwijs.skynetblogs.be/

maandag 15 juni 2009

De Getallenlijn

De getallenlijn is een remediëringspakket voor leerlingen die moeilijkheden hebben met optel- en aftreksommen over het tiental. Het is de bedoeling dat men vanuit de getallenlijn komt tot het opschrijven van optel- en aftreksommen met brug over het tiental als een oefening met tussenstappen.

Het programma bestaat uit 6 delen. Bij elk deel zit een korte maar zeer duidelijke handleiding en een aantal werkbladen die geleidelijk stijgen in moeilijkheidsgraad. Hierdoor wordt de leerling van succeservaring naar succeservaring geleid. Dit bevordert zijn motivatie en zelfbeeld. Bij elk deel horen enkele toetsbladen. Hier-mee kan men nagaan of de leerling een bepaald onderdeel beheerst. De delen zijn als volgt opgebouwd:
  • Deel 1: Optelsommen onder de honderd
    Tellen met eenheden over het eerstvolgende tiental
    Te automatiseren optelsommen tot 10
  • Deel 2: Aftreksommen onder de honderd
    Tellen met eenheden over het voorafgaande tiental
    Te automatiseren aftreksommen tot 10
  • Deel 3: Optelsommen onder de honderd
    Springen met eenheden over het eerstvolgende tiental
    Te automatiseren optelsommen over het tiental
  • Deel 4: Aftreksommen onder de honderd
    Springen met eenheden over het voorafgaande tiental
    Te automatiseren aftreksommen over het tiental
  • Deel 5: Optelsommen tussen honderd en duizend
    Springen met eenheden over het eerstvolgende tiental
    Springen met tientallen en eenheden
  • Deel 6: Aftreksommen tussen honderd en duizend
    Springen met eenheden over het voorafgaande tiental
    Springen met tientallen en eenheden

In de delen 1 tot en met 4 is er expliciet aandacht voor het automatiseren van een aantal optel- en aftreksommen. Het zal niemand verwonderen dat de splitsingen van de getallen tot 10 daar deel van uitmaken.

Dit pakket is het hulpmiddel bij uitstek voor kinderen die nood hebben aan een sturende didactiek. Ze gaat recht op het doel af en biedt heel veel oefenkansen zonder zich te verliezen in al te veel fantasietjes. Een map die in elke orthotheek een plaatsje verdient.

Auteur: Jacob Dijkstra en Janneke van Oosten
Titel: De Getallenlijn
Uitgeverij: Eduforce
Plaats: Drachten
Jaar: 2007
Uitvoering: 1 ringband
ISBN-13: 978-90-76838-45-3
Prijs: € 67,50

© Lieven Coppens, http://boeketje-onderwijs.skynetblogs.be/

Alle Kinderen Kunnen Rekenen 1 + 2

Anne Kooistra was leraar en vervolgens directeur basis- en speciaal onderwijs en tot slot onderwijsbegeleider basis- en speciaal onderwijs. Hij houdt zich bezig met het ontwikkelen van materialen voor kinderen die niet vanzelfsprekend leren. Zo maakte hij samen met Nanne Ossinga Alle kinderen leren lezen, een klanksynthetische methode die op een selectieve en sobere manier probeert om leesproblemen te voorkomen (een bespreking van deze methode vind je op mijn website www.nieuwsbriefleren.be onder de rubriek portfolio).

Deze twee rekenmappen zijn tot stand gekomen vanuit de expertise die de auteur opbouwde tijdens zijn jarenlange begeleiding van leerlingen met rekenproblemen. Het is belangrijk dat de rekenontwikkeling van deze kinderen gaat van concreet naar mentaal, van het werken met naar het werken zonder materiaal, van het in de vingers krijgen naar het begrijpen. Het programma is zo opgebouwd dat de leerling altijd succeservaringen heeft. Hij kan op eigen tempo en op de voor hem meest passende manier het programma doorlopen. Hierdoor blijft de motivatie behouden.

Alle kinderen kunnen rekenen beperkt zich tot het optellen en aftrekken. De twaalf delen die dit stapsgewijs aanpakken zijn:

  • Deel 1: Optel- en aftreksommen tot 10
  • Deel 2: Optel- en aftreksommen tot 10 en 20
  • Deel 3: Optel- en aftreksommen tussen 10 en 20
  • Deel 4: Optel- en aftreksommen tot 100 tussen het tiental
  • Deel 5: Optel- en aftreksommen tot 100 zonder te wisselen
  • Deel 6: Optel- en aftreksommen tot 100 met wisselen
  • Deel 7: Optel- en aftreksommen tot 100 met wisselen mentaal
  • Deel 8: Optel- en aftreksommen tot 1000 niet over het tiental
  • Deel 9: Optel- en aftreksommen tot 1000 niet over het tiental
  • Deel 10: Optel- en aftreksommen tot 1000 over het tiental
  • Deel 11: Optel- en aftreksommen tot 1000 over het tiental
  • Deel 12: Optel- en aftreksommen tot 1000 over het tiental
Elk deel bestaat uit een handleiding en een aantal oefenbladen. De oefenbladen met sommen worden afgewisseld met werkbladen in verband met andere aspecten uit het rekenwiskundeonderwijs, zoals het geldrekenen en de ruimtelijke oriëntatie. De staafabacus neemt in de delen 1 tot 7 een zeer belangrijke plaats in de didactiek in. Daarnaast is er nog een afzonderlijk deel over het hanteren van de staafabacus met 5 staven bij optel- en aftreksommen boven 1000. Verder bevat de methode ook toetsen en kijkkaartjes.

Alle Kinderen Kunnen Rekenen is een geen-onzinmethode die zich richt op de essentie van het leerproces. Verwacht met andere woorden niet te veel toeters en bellen. Het is een remediëringspakket dat bedoeld is om kinderen met rekenproblemen te helpen. In die zin past ze zeker in een onderwijsleerproces waarbij sturende didactiek een noodzakelijke voorwaarde is om tot resultaat te komen. Voor Vlaanderen zal het even wennen zijn aan de Nederlandse notatiewijze waarbij het bewerkingsteken rechts van de cijferoefeningen staat, maar dat kan nauwelijks een bezwaar vormen om het programma aan te wenden bij kinderen met hardnekkige rekenproblemen.

Auteur: Anne Kooistra
Titel: Alle Kinderen Kunnen Rekenen Band 1 & Band 2
Uitgeverij: Eduforce
Plaats: Drachten
Jaar: 2003
Materiaal: 2 ringbanden
ISBN-13: 978-90-76838-20-5
Prijs: Deel 1: € 67,50; Deel 2: € 57,50

© Lieven Coppens, http://boeketje-onderwijs.skynetblogs.be/