WinSpelling

WinSpelling is een volledig aanpasbaar programma om de leerlingen uit de klas op hun eigen tempo te laten oefenen op spelling. Het draait prima in elke netwerkomgeving. WinSpelling is een open programma dat je naast elke bestaande methode kunt gebruiken: je levert zelf de inhoud aan op maat van jouw school of klas. Die inhoud is niet enkel schriftelijk. Je kunt jouw eigen woordpakketten opnemen en door het programma laten uitspreken. Met de stem van de eigen leerkracht. Dus perfect toepasbaar ook in Vlaan-deren. Het Nederlandse idioom kan geen beletsel zijn. Na het oefenen kan de leerkracht van elke leerling afzonderlijk de resultaten zien. Een snelle maar degelijke foutenanalyse is dus mogelijk. En daarmee hebben we de voornaamste kwaliteiten van het programma opgesomd. Tijd dus om de bespreking iets systematischer aaan te pakken.

Deze bespreking gebeurt het beste aan de hand van de uitgebreide mogelijkheden van het programma. Deze zijn toegankelijk via het hart van WinSpelling, het menu met de instellingen (zie afbeelding hierna).

Zoals je ziet, kun je in dit menu heel wat instellen.

• Je kunt het [Wachtwoord] dat toegang geeft tot de instellingsmogelijkheden - laten we het voor het gemak de leerkrachtenmodule noemen - veranderen.
• Je kunt bij [Hoe vaak goed?] aangeven hoe vaak een woordje van een dictee achtereen goed moet geschreven worden (1 tot en met 3 maal).
• Je kunt via [Herhaling] het programma de fout gemaakte woorden opnieuw laten aanbieden.
• In de rubriek [Weergave] bepaal je of de woorden los worden gedicteerd of in zinsverband.
• Bij [Map voor leerlingenlijsten] geef je de plaats op waar het programma de leerlingenlijsten die je daar kunt maken, moet bewaren.
• Bij [Map voor dictees] geef je de plaats op waar het programma de dictees die je daar kunt maken, moet bewaren. Je kunt er via het aankruisen van [Groepsfilter ingeschakeld] ook aangeven of de leerling enkel de dictees voor zijn leerjaar te zien krijgt of alle dictees.

De leerkrachtoptie bij uitstek is echter de rubriek [Resultaten]. Hier krijgt de leerkracht voor elke leerling afzonderlijke de toegang tot de volgende informatie:

• Welk dictee de leerling gemaakt heeft.
• Hoeveel keer achtereen een woord goed moest gemaakt worden.
• Over hoeveel woorden het ging.
• Of die woorden in zinsverband werden aangeboden of niet.
• Hoe lang de leerling over het dictee gedaan heeft.
• Of de leerling extra hulp heeft gevraagd en hoeveel keer.
• Of de oefenbeurt onderbroken werd of niet.
• Welke woorden fout werden geschreven en hoeveel keer. Hierbij toont het programma ook om welke foute schrijfwijze het ging. Hierdoor is de foutenanalyse per leerling mogelijk.
• De score die de leerling behaalde, uitgedrukt in procenten.

Tijdens het oefenen kan de leerling zichzelf controleren. Door op het groene vinkje naast het invulvak te klikken. Wanneer hij hetzelfde woord tweemaal na elkaar fout schreef, verschijnt de juiste schrijfwijze in een afzonderlijk kadertje. Bij het afsluiten van de oefenbeurt krijgt de leerling feedback over zijn prestaties.

Het programma sluit aan bij de principes van de retentietraining. Lees daarover het meer dan interessante artikel van Anneke Smits dat je via de website van Eduforce kunt binnenhalen.

Niet onbelangrijk om te weten is dat het programma, door zijn open karakter, ook kan gebruikt worden om de spelling van vreemde talen te oefenen. Ik probeerde het zelf uit met Franse woorden en zinnen. Dit lukte zonder problemen. Het programma kan overweg met specifieke karakters zoals é, è, ê en ç.

Een belangrijke tip voor personen die Windows Vista op de computer hebben: voer het programma uit als administrator. Ik heb gemerkt dat je anders geen toegang krijgt tot bepaalde essentiële functies.

Een even belangrijke tip voor de uitgever: waarom op de website bij WinSpelling geen platform maken waarop mensen hun eigen ingetikte woordpakketten en dictees met elkaar kunnen uitwisselen? Het aantal methoden is immers beperkt en het kan enorm tijdsbesparend zijn als niet iedereen op eigen houtje alles moet invoeren.

Een programma dat elke eurocent meer dan waard is!

Ontwikkelaar: JopSoft
Titel: WinSpelling
Verkrijgbaar bij: Eduforce
Jaar: 2009
Plaats: Drachten
Uitvoering: cd-rom
Prijs: € 49,95

© Lieven Coppens, http://boeketje-onderwijs.skynetblogs.be/

De Spellingchecker

De Spellingchecker van Uitgeverij Eduforce doet meer dan de titel belooft. Het is een geïntegreerde spelling- en schrijfgids. Hij laat de leerlingen toe om zelfstandig correct gespelde en opgebouwde werkstukken af te leveren. Geen spelling om de spelling dus, maar correct spellen met een doel. Geen schrijven-in-het-wilde-weg, maar strategisch schrijven. Voor veel leerlingen maakt dit een wereld van verschil. Minimaal op het vlak van de motivatie. Maximaal op het vlak van het schrijfinzicht.

Het stappenplan gaat uit van vier woordsoorten die gebaseerd zijn op de vier hoofdprincipes waarop de Nederlandse spelling is gebaseerd. Elke woordsoort krijgt een eigen kleur en een pictogram. Het zijn:

• Het principe van de fonologie of de hoorwoorden (rood).
• Het principe van de morfologie of de net-als-woorden (geel).
• Het principe van de regels of de regelwoorden (blauw).
• Het principe van de etymologie of de weetwoorden (groen).

In de spellingchecker vindt de leerling voor elk van de woordsoorten een aantal bladzijden met de toe te passen strategieën. Deze zijn gemakkelijk te herkennen aan de gekleurde rand. Het eerste blad van elke woordsoort bevat een overzicht van de mogelijke moeilijkheden.

Via de stappen in het schema leren de kinderen om de woorden te analyseren en te groeperen. Ze moeten zich eerst oriënteren op de spellingmoeilijkheid die in het woord zit. Op basis daarvan bepalen ze dan welk strategie ze moeten toepassen om het woord correct te schrijven.

In het kort komt het hier op neer. De leerling spreekt het woord uit en beluistert het. Hij zoekt de moeilijke stukken in het woord op (of zoekt het woord op of vraagt het als hij de moeilijkheid niet weet). Hierna bepaalt hij tot welke woordsoort het hoort. Hij kijkt dan op het eerste blad van elke woordsoort met welk voorbeeldwoord het overeenkomt. Op de aangegeven bladzijde vindt hij dan de juiste schrijfwijze.

Verderop in de spellingchecker vindt de leerling een aantal denkkaarten (met paarse rand). Deze begeleiden hem in het nadenken over specifieke problemen zoals:

• De open en gesloten lettergreep (gebaseerd op het principe van de klankgroepen).
• Het schrijven van samenstellingen (tussen -n- of niet).
• Het schrijven van g of ch.
• De werkwoordspelling.
• De codekaart.
  Die codekaart is een zeer handig instrument voor leerkracht en leerling. De leerkracht corrigeert immers niet. Hij geeft enkel aan dat de leerling nog eens moet nadenken over wat hij schreef. Deze codes hebben niet alleen te maken op de spelling, maar ook met andere facetten van het schrijven.

Want daar is het om te doen. De spelling te integreren in het stelonderwijs. In de handleiding voor de leerkracht staan de fases van het schrijfproces beschreven:

• Plannen.
• Schrijven.
• Reviseren.

De handleiding biedt een aantal kopieerbladen voor het strategisch schrijven binnen het stelonderwijs:

• Een stappenplan voor het schrijven van een tekst.
• Een ontwerpblad voor het schrijven van een tekst.
• Een schrijfblad voor een verhaaltekst.
• Een schrijfblad voor een informatieve tekst.
• Een schrijfblad voor het definitieve schrijfproduct.
• Een zesde blad verdient extra aandacht: het blad Tips en Tops. De methodiek gaat er van uit dat de kladversie van een tekst door een medeleerling, het schrijfmaatje, gelezen wordt. Op dit blad geeft hij adviezen (tips) en complimenten (tops). Door deze communicatie over en weer brengen de leerlingen elkaars schrijfproducten op een hoger niveau.

Deze spellingchecker en de daarachter liggende methodiek kun je klassikaal gebruiken voor het spelling- en schrijfonderricht. Hij kan echter ook een krachtig maatje zijn voor leerlingen met ernstige schrijf- en spellingproblemen. Een dergelijke gids stelt het toepassen van dispenserende maatregelen op een verantwoorde manier uit.

Deze spellingchecker kun je naast om het even welk leerplan en methode gebruiken. Dit maakt hem tot een sterk remediëringsmaatje Hij is eveneens een ideale aanvulling op taalmethodes waarbij er te weinig nadruk op het spellingonderwijs ligt. En geloof me, die bestaan!

Zeer warm aanbevolen!

Auteur: Nicole Neels, M SEN
Titel: De Spellingchecker
Verkrijgbaar bij: Eduforce
Jaar: 2009
Plaats: Drachten
Uitvoering: boekje met spiraalband, 121 pagina's
Prijs: € 24,95 (let op: kwantumkorting bij meerdere exemplaren)

© Lieven Coppens, http://boeketje-onderwijs.skynetblogs.be/

WinSpelling op Eduforce tv!

WinSpelling is het nieuwste interactieve spellingprogramma van Eduforce. Leerlingen kunnen ermee oefenen en toetsen; de leerkracht houdt eenvoudig de resultaten bij in een duidelijk resultatenoverzicht - meteen wordt duidelijk waar de leerling extra instructie nodig heeft of waar het juist extra goed gaat. Meer informatie vindt u op www.eduforce.nl.

Sommen Versnellen

Zo af en toe kun je mensen uit het basisonderwijs horen discussiëren over het antwoord op de vraag of je nu de splitsingen van de getallen tot 10 of tot 20 moet automatiseren. De auteur van dit boek op Cd-rom, Harrie Meinen, geeft mijns inziens op deze vraag een antwoord waar hij in zijn inleiding op Sommen Versnellen hierover het volgende zegt:

Automatiseren van de sommen tot en met twintig is voor het rekenonderwijs heel belangrijk. Dit moge blijken uit rekenonderzoeken die diverse remedial teachers en andere onderzoekers uitvoeren wanneer een leerling 'vastloopt' in het rekenonderwijs: vaak is de diepere oorzaak van het rekenprobleem het niet automatisch beheersen van de sommen tot en met 20 en de tafels. Diverse publicaties bevestigen het hierboven gestelde.

Het is dus heel belangrijk dat leerlingen binnen het onderwijs goed leren automatiseren. Door alleen de methode te volgen, wordt bij veel kinderen het automatiseren van de genoemde rekenhandelingen niet gehaald. Naast de methode zal met vaste regelmaat geoefend moeten worden met sommen tot en met 20. ... Dit automatiseren kan onder andere bereikt worden door met een vaste regelmaat kinderen te laten werken met bladen waarop veel van de genoemde sommen staan afgedrukt.

Met alleen het maken van sommetjes ben je er niet. Wellicht doe je ook een te groot beroep op het geheugen van een leerling - kijk je alleen al naar de sommen tot en met 20, dan verwacht je van de kinderen dat ze bijna 180 sommen uit het hoofd kennen. Naast het trainen van de getallen is het ook belangrijk kinderen strategieën aan te leren (bijv. Hoe kun je snel 6 + 7 uitrekenen). De moderne rekenmethodes maken veel gebruik van het aanleren van diverse strategieën, maar het lijkt me mijns inziens nuttig dit expliciet de leerlingen aan te leren.
Daarom is mijn voorstel om naast het trainen van het automatiseren (Sommen Versnellen) de kinderen expliciet strategieën voor deze rekenhandelingen aan te leren.

In Sommen Versnellen beschrijft de auteur een mogelijke werkwijze om dit te realiseren. Meteen wordt dan ook duidelijk dat Sommen Versnellen enkel een onderdeel is van deze werkwijze en geen methode op zich!

Sommen Versnellen bestaat uit 7 boekjes. Boekjes 1 tot en met 4 vormen de basis, boekjes 5, 6 en 7 bieden extra oefenkansen. Per boekje voorziet de auteur een zestal weken oefentijd, waarbij de leerlingen dagelijks (maar minstens 3 keer per week) gedurende vijf minuten aan een werkblaadje werken. Zo kan men ook de vooruitgang in tempo in kaart brengen. Elk werkblaadje staat in het teken van een bepaald somtype of een bepaalde strategie. Deze staat bovenaan het blad duidelijk aangegeven. Na deze vijf minuten maken de leerlingen de rekenopgaven uit de rekenmethode. Zijn ze daarmee klaar, dan kunnen ze in een andere kleur verder werken aan hun werkblaadje uit Sommen Versnellen.

Bij het pakket horen ook zes toetsen. De 2- en de 4-minutentoetsen gaan na in welke mate de optel- en af-treksommen tot 10 en tot 20 geautomatiseerd zijn, de 4 andere toetsen bekijken steeds een bepaald onderdeel:

• Toets 1: optellen tot 10
• Toets 2: aftrekken vanaf 10
• Toets 3: optellen over het tiental
• Toets 4: aftrekken over het tiental
  

Met deze 4 toetsen kan men analyseren waar het eventueel nog fout loopt. De oefeningen zijn immers onderverdeeld in categorieën. Op basis daarvan kan men gericht remediëren. Het remediëringsgedeelte van Sommen Versnellen bevat de nodige uitleg en materialen (sommenkaartjes, strategiekaarten) die nodig zijn om de leerlingen vooruit te helpen.

Sommen Versnellen is een nuchtere, doordachte en doelgerichte aanpak om de sommen tot en met 20 te automatiseren. Het geheel kan naast elke rekenmethode gebruikt worden. De auteur koos voor een sobere opmaak van de oefenblaadjes en rekenmaterialen. Op deze manier blijft de rekenhandeling centraal staan en kunnen leerlingen zich niet verliezen in onbelangrijke randkenmerken. De geleidelijke opbouw staat er garant voor dat de leerlingen geen essentiële stappen overslaan.

Nogmaals een bewijs dat soberheid en effectiviteit wel samengaan.

Auteur: Harrie Meinen
Titel: Sommen Versnellen
Uitgeverij: Eduforce
Plaats: Drachten
Jaar: 2008 (herziene versie)
Uitvoering: cd-rom
Prijs: € 50,00

© Lieven Coppens, http://boeketje-onderwijs.skynetblogs.be/

De Getallenlijn

De getallenlijn is een remediëringspakket voor leerlingen die moeilijkheden hebben met optel- en aftreksommen over het tiental. Het is de bedoeling dat men vanuit de getallenlijn komt tot het opschrijven van optel- en aftreksommen met brug over het tiental als een oefening met tussenstappen.

Het programma bestaat uit 6 delen. Bij elk deel zit een korte maar zeer duidelijke handleiding en een aantal werkbladen die geleidelijk stijgen in moeilijkheidsgraad. Hierdoor wordt de leerling van succeservaring naar succeservaring geleid. Dit bevordert zijn motivatie en zelfbeeld. Bij elk deel horen enkele toetsbladen. Hier-mee kan men nagaan of de leerling een bepaald onderdeel beheerst. De delen zijn als volgt opgebouwd:

• Deel 1: Optelsommen onder de honderd
  Tellen met eenheden over het eerstvolgende tiental
  Te automatiseren optelsommen tot 10
• Deel 2: Aftreksommen onder de honderd
  Tellen met eenheden over het voorafgaande tiental
  Te automatiseren aftreksommen tot 10
• Deel 3: Optelsommen onder de honderd
  Springen met eenheden over het eerstvolgende tiental
  Te automatiseren optelsommen over het tiental
• Deel 4: Aftreksommen onder de honderd
  Springen met eenheden over het voorafgaande tiental
  Te automatiseren aftreksommen over het tiental
• Deel 5: Optelsommen tussen honderd en duizend
  Springen met eenheden over het eerstvolgende tiental
  Springen met tientallen en eenheden
• Deel 6: Aftreksommen tussen honderd en duizend
  Springen met eenheden over het voorafgaande tiental
  Springen met tientallen en eenheden

In de delen 1 tot en met 4 is er expliciet aandacht voor het automatiseren van een aantal optel- en aftreksommen. Het zal niemand verwonderen dat de splitsingen van de getallen tot 10 daar deel van uitmaken.

Dit pakket is het hulpmiddel bij uitstek voor kinderen die nood hebben aan een sturende didactiek. Ze gaat recht op het doel af en biedt heel veel oefenkansen zonder zich te verliezen in al te veel fantasietjes. Een map die in elke orthotheek een plaatsje verdient.

Auteur: Jacob Dijkstra en Janneke van Oosten
Titel: De Getallenlijn
Uitgeverij: Eduforce
Plaats: Drachten
Jaar: 2007
Uitvoering: 1 ringband
ISBN-13: 978-90-76838-45-3
Prijs: € 67,50

© Lieven Coppens, http://boeketje-onderwijs.skynetblogs.be/

Alle Kinderen Kunnen Rekenen 1 + 2

Anne Kooistra was leraar en vervolgens directeur basis- en speciaal onderwijs en tot slot onderwijsbegeleider basis- en speciaal onderwijs. Hij houdt zich bezig met het ontwikkelen van materialen voor kinderen die niet vanzelfsprekend leren. Zo maakte hij samen met Nanne Ossinga Alle kinderen leren lezen, een klanksynthetische methode die op een selectieve en sobere manier probeert om leesproblemen te voorkomen (een bespreking van deze methode vind je op mijn website www.nieuwsbriefleren.be onder de rubriek portfolio).

Deze twee rekenmappen zijn tot stand gekomen vanuit de expertise die de auteur opbouwde tijdens zijn jarenlange begeleiding van leerlingen met rekenproblemen. Het is belangrijk dat de rekenontwikkeling van deze kinderen gaat van concreet naar mentaal, van het werken met naar het werken zonder materiaal, van het in de vingers krijgen naar het begrijpen. Het programma is zo opgebouwd dat de leerling altijd succeservaringen heeft. Hij kan op eigen tempo en op de voor hem meest passende manier het programma doorlopen. Hierdoor blijft de motivatie behouden.

Alle kinderen kunnen rekenen beperkt zich tot het optellen en aftrekken. De twaalf delen die dit stapsgewijs aanpakken zijn:

• Deel 1: Optel- en aftreksommen tot 10
• Deel 2: Optel- en aftreksommen tot 10 en 20
• Deel 3: Optel- en aftreksommen tussen 10 en 20
• Deel 4: Optel- en aftreksommen tot 100 tussen het tiental
• Deel 5: Optel- en aftreksommen tot 100 zonder te wisselen
• Deel 6: Optel- en aftreksommen tot 100 met wisselen
• Deel 7: Optel- en aftreksommen tot 100 met wisselen mentaal
• Deel 8: Optel- en aftreksommen tot 1000 niet over het tiental
• Deel 9: Optel- en aftreksommen tot 1000 niet over het tiental
• Deel 10: Optel- en aftreksommen tot 1000 over het tiental
• Deel 11: Optel- en aftreksommen tot 1000 over het tiental
• Deel 12: Optel- en aftreksommen tot 1000 over het tiental

Elk deel bestaat uit een handleiding en een aantal oefenbladen. De oefenbladen met sommen worden afgewisseld met werkbladen in verband met andere aspecten uit het rekenwiskundeonderwijs, zoals het geldrekenen en de ruimtelijke oriëntatie. De staafabacus neemt in de delen 1 tot 7 een zeer belangrijke plaats in de didactiek in. Daarnaast is er nog een afzonderlijk deel over het hanteren van de staafabacus met 5 staven bij optel- en aftreksommen boven 1000. Verder bevat de methode ook toetsen en kijkkaartjes.

Alle Kinderen Kunnen Rekenen is een geen-onzinmethode die zich richt op de essentie van het leerproces. Verwacht met andere woorden niet te veel toeters en bellen. Het is een remediëringspakket dat bedoeld is om kinderen met rekenproblemen te helpen. In die zin past ze zeker in een onderwijsleerproces waarbij sturende didactiek een noodzakelijke voorwaarde is om tot resultaat te komen. Voor Vlaanderen zal het even wennen zijn aan de Nederlandse notatiewijze waarbij het bewerkingsteken rechts van de cijferoefeningen staat, maar dat kan nauwelijks een bezwaar vormen om het programma aan te wenden bij kinderen met hardnekkige rekenproblemen.

Auteur: Anne Kooistra

Titel: Alle Kinderen Kunnen Rekenen Band 1 & Band 2
Uitgeverij: Eduforce
Plaats: Drachten
Jaar: 2003
Materiaal: 2 ringbanden
ISBN-13: 978-90-76838-20-5
Prijs: Deel 1: € 67,50; Deel 2: € 57,50

© Lieven Coppens, http://boeketje-onderwijs.skynetblogs.be/